La Lingvo de Espero: Esperanto kaj Mia Lerna Aventuro
La Lingvo de Espero: Esperanto kaj Mia Lerna Aventuro

La Lingvo de Espero: Esperanto kaj Mia Lerna Aventuro

Ĉu vi iam inventis lingvon kiel infano? Ekzemple, mi kutimis desegni ŝercajn ŝablonojn sur kajero kaj nomi ilin literoj. Mi konsistigus vortojn kun amuza prononco kaj skribus iliajn signifojn en mia kajero. Plejparte mi forgesus ĝin tuj kiam mi transiros al alia ludo.

14-jara knabo, kiu loĝis en Pollando antaŭ 148 jaroj, ne forgesis ĝin. Li daŭre disvolvis la novan lingvon, kiun li produktis, kaj post dek kvar jaroj da penado, en 1887, li kreis Lingvon Internacian.

Jes, mi parolas pri Ludwik Lejzer Zamenhof.

Ludwik Lejzer Zamenhof, konata ankaŭ kiel Dr. Esperanto.

Konsideru lingvon kun nur 16 ĉefaj reguloj. Neniuj esceptoj. Ĝia gramatiko estu ege facila. Neniu gramatika sekso. Neniu verba konjugacio. Estas tri tempoj: pasinta, estonta, estanta. Vorto facile transformiĝas al substantivo, adjektivo aŭ adverbo metante literon ĉe la fino de la radiko. Tre funkciaj afiksoj disponeblas por krei novajn vortojn.

Ni donu ekzemplon: esper. Kiel tia, ĝi ankoraŭ ne estas vorto.

Se ni metos -o ĝi estos substantivo, se ni metos -i ĝi estos verbo, se ni metos -a ĝi estos adjektivo, se ni metos -e ĝi estos adverbo. En tiu kazo:

  • espero (substantivo)
  • esperi (verbo)
  • espera (adjektivo)
  • espere (adverbo)

Ni ankaŭ diris, ke ekzistas funkciaj afiksoj. Ekzemple, la sufikso “-ant” aldonas la signifon de “faranto de ago”. Ni trarigardu la radikon en la ekzemplo:

  • esper + ant + o = esperanto, homo, kiu esperas!

Zamenhof, en siaj propraj libroj, menciis sin kiel d-ro Esperanto. Kun la paso de la tempo la lingvo mem fariĝis konata kiel Esperanto.

Esperanta Filozofio kaj Historio

Esperanto bayrağı, “Verda Stelo” (Yeşil Yıldız)

Esperanto, kiu baziĝas sur la ideo de mondlingvo, kiun ĉiuj povas facile lerni kaj tiel faciligas reciprokan komunikadon, dum kelka tempo multe influis la mondon. Ekzemple, en 1920, estis proponita en la Ligo de Nacioj havi Esperanton kiel laborlingvon. (Ĉiuj 11 delegitoj subtenis la proponon, escepte de unu franca delegito, kiu timis la malpliiĝon de la franca, tiama franca lingvo.) Post la 30-aj jaroj, Adolf Hitler mortigis esperantistojn, akuzante ilin pri kontraŭnaciistoj. Multaj pliaj eventoj … La historio de la lingvo kaj ĝiaj trajtoj estas detale kaj ĝuste klarigita en Vikipedio. Mi rekomendas vin legi.

La logiko de Esperanto proksimas al blokĉena teknologio. Same kiel blokĉeno estas malcentralizita, datumoj estas distribuitaj; Ĉi tiu artefarita lingvo ankaŭ deziris esti lingvo apartenanta al ĉiuj, ne al aparta nacio. Tamen oni ne povas diri, ke li sukcesis esti tute senpartia. Plej multaj el la radikaj vortoj estas prenitaj el eŭropaj lingvoj. Esperanto estas pli simila angla aŭ itala ol japana aŭ araba.

Alia simileco en ĉi tiu lingvo al la teknologio, kiu kreas kriptovalutojn: estas multaj alt-moneroj derivitaj de la sama infrastrukturo kiel bitcoin, kaj estas multaj artefaritaj lingvoj derivitaj de Esperanto. Ĉi tiuj derivitaj lingvoj estas kutime nomataj Esperantido, signifanta “Esperanta ido”. Sufiĉe bela.

Kiel Mi Renkontis Esperanton

Antaŭ tri jaroj mi hazarde renkontis la grupon ESPERANTO TÜRKİYE ĉe Facebook. Kiam mi interesiĝis pri la resumaj informoj tie, mi decidis lerni ĉi tiun lingvon. Mi legis la bazajn regulojn kaj iom praktikis, sed post iom da tempo mi perdis intereson.

Tamen mia intereso reviviĝis ĉi-jare. Surprizis min vidi, ke mi ne forgesis multajn aferojn, fremdaj lingvoj fakte estas sendankaj, ili simple flugas el via memoro kiam vi ne uzas ilin. Estas sufiĉe ĝue studi ĝin. Cetere estas idiomo en la turka: lingvo estas homo. Mi amas lerni novan lingvon.

La ĉefa instigo, kiu puŝis min progresi en ĉi tiu lingvo, estis, ke ĝi povus esti lernita en mallonga tempo, por ke mi mem traduki miajn librojn kaj atingi aliajn legantojn tra la mondo.

Ekzemple, mi parolas la anglan. Mi povas paroli sufiĉe por akiri B2-nivelan atestilon, mi povas legi akademian tekston sen heziti, mi povas spekti filmojn sen subtitoloj (bone, mi volas subtitolojn, mi troigis ĉi tie, sed mi parolas la anglan ĝenerale), bla bla. Sed mi ne povas fari literaturan tradukon. Neniel. Literaturo estas tute alia mondo. La frazoj, kiujn mi faras kaj la idiomojn, kiujn mi uzas, sonas artefarite, eĉ se ili estas gramatike ĝustaj kaj kompreneblaj. Ĉar mi ne ricevis tiun edukadon, mi ne kreskis en tiu kulturo. Tradukistoj estas edukitaj kaj specialigitaj de jaroj. Malgraŭ tio, ekzistas malbone tradukitaj libroj cirkulantaj en la merkato. Do se mi volas sidiĝi kaj verki rakonton en la angla, estas grandega lingva baro antaŭ mi.

En Esperanto ne ekzistas tia situacio. Kompreneble, lerni kaj uzi ĝin ĝuste postulas penon, sed estas pli facile penetri la kulturon de ĉi tiu lingvo. Kiam vi faros frazon, vi certas, ke esperantistoj tra la mondo komprenos vin. Ĉu li loĝas en Indonezio, Sudameriko, Gronlando aŭ iu ajn alia lando, ne gravas.

Unu el la bonaj aferoj pri lernado de Esperanto estas povi amikiĝi el la tuta mondo, sendepende de lingvo, religio aŭ raso. Vi povus diri, “Nu, vi faras ĉi tion en la angla aŭ aliaj lingvoj”, sed la afero ne estas, ke ĝi estas fremda lingvo. Ĝi estas malcentra komuna intereso.

Metala muziko, ekzemple, estas interesa areo. Sed la averaĝa sekso kaj aĝoklaso de metalmuzikaj aŭskultantoj estas certa. Plej multaj estas viroj kaj dudekjaraj. Vi povas fari seksajn kaj aĝajn ĝeneraligojn por aliaj muzikĝenroj, sciencoj kaj artoj.

Esperanto ne estas populara kaj probable neniam estos lingua franca, sed ĝi havas trajton, kiu ne troviĝas en aliaj ŝatokupoj: Ne ekzistas tia homogena kaj niĉa publiko en aliaj interesoj. Ekzemple, vi povas babili kun mezaĝa viro el Brazilo, juna viro el Hispanio, maljunulino el Japanio aŭ infano el Afriko. Vi rimarkas, ke vi havas ion por dividi. Vi konstatas, ke ni ĉiuj esence estas homoj.

Mia lernado estas sufiĉe plaĉa. Mi serĉas ekzamenojn tra la mondo. Mi havas tiel strangan obsedon, mi ne konvinkiĝos, ke mi parolas lingvon, se mi ne havas validan atestilon. Do jen ĝi.

Utila Ligoj

Ĉi tiuj retejoj estos tre utilaj por lernantoj:

Respondi

Retpoŝtadreso ne estos publikigita. Devigaj kampoj estas markitaj *